რატომაა მნიშვნელოვანი ურბანული სივრცეებისთვის ბრძოლა: ინტერვიუ დევიდ ჰარვისთან

გამოქვეყნებულია: 02.Nov.2017

პროფესორო ჰარვი, დიდი პატივი გვაქვს, რომ მოგვეცა შესაძლებლობა, თქვენთან ჩაგვეწერა ინტერვიუ ჯადალიჲჲასთვის. ჩვენი პირველი კითხვა შემდეგია: სოციალური და პოლიტიკური ცვლილებებით დაინტერესებული ადამიანებისა და მოძრაობებისთვის რატომაა ურბანული სივრცისთვის ბრძოლა მნიშვნელოვანი სოციალური ცვლილებების მოსატანად?

ერთ მარტივ თეორიულ მიზეზს მოგიტანთ, რომელიც გამომდინარეობს „კაპიტალ“-ის მეორე ტომის ჩემი გააზრებიდან. მარტივი ზოგადი არგუმენტი, რასაც მარქსი გვთავაზობს, არის, რომ ჭარბი ღირებულება, მოგება, მიიღება წარმოების აქტით. რა თქმა უნდა, „კაპიტალ“-ის პირველი ტომი, რომელიც ზუსტად ისაა, რომელსაც ყველა კითხულობს, მთლიანად წარმოებაზეა. მაგრამ პირველ ტომშიც კი მარქსი განმარტავს, რომ ვერ იარსებებს ფასეულობა იმაში, რაც იქნა წარმოებული, თუ ეს ფასეულობა არ გასაღდება ბაზარზე. მაშასადამე, როგორც ის ამბობს Grundrisse-ში, წარმოებასა და რეალიზაციას შორის არსებული ურთიერთდაპირისპირებაა სწორედ ის, რაც რეალურად განმარტავს კაპიტალის რაობას.

ამაზე თუ დავფიქრდებით, დავინახავთ, რომ წარმოება ქმნის ჭარბ ღირებულებას, მაგრამ იმასაც დავინახავთ, რომ ღირებულება აუცილებლად იქ არაა რეალიზებული, სადაც იქნა წარმოებული — ღირებულება რეალიზდება სადღაც სხვაგან. მაგალითად, ღირებულება შეიძლება იწარმოოს ჩინურ ქარხანაში და შემდეგ რეალიზდეს ვოლ-მარტში, კოლუმბუსში, ოჰაიოში. ასე რომ, ურბანიზაცია ბევრი მხრივ ჭარბი ღირებულების რეალიზაციის ველია. პროდუქციისა და რეალიზაციის წრეში არსებობს შინაგანი კავშირი და ურბანულ სფეროში ბრძოლა ისევე მნიშვნელოვანია ღირებულების წარმოებასა და რეალიზაციისთვის, როგორც ეს სამუშაო ადგილებისთვის ბრძოლის შემთხვევაშია.

მაშასადამე, მუშებს შეუძლიათ იბრძოლონ უფრო მაღალი ხელფასებისა და უკეთესი სამუშაო პირობებისთვის და, ზოგჯერ, წარმოების პროცესში წარმატებას აღწევენ კიდეც. მაგრამ შემდეგ ისინი იღებენ თავიანთ ზედმეტ ფულს, ბრუნდებიან სახლში და უეცრად აღმოაჩენენ, რომ ეს ფული უკან უნდა დაუბრუნონ ბურჟუაზიას მაღალი ქირის, საკრედიტო ბარათების გადასახადების, ტელეფონის კომუნალურებისა და სხვ. სახით. ამიტომ მუშათა გადმოსახედიდან არა მხოლოდ იმის ინტერესი უნდა არსებობდეს თუ რა ხდება წარმოების დონეზე, არამედ ასევე იმისა თუ რა ღირს საცხოვრებელი და რამდენს იხდი საქონელსა და მომსახურებისთვის, გირაოსთვის და ა.შ.

მე განვმარტავ კლასობრივი ბრძოლის ამ ორ ფორმას, რაც ბევრ თეორიაში მკაცრად განცალკევებულია ერთმანეთისგან, როგორც ურთიერთსაწინააღმდეგო ერთეულები. ამასთან ერთად, ქალაქში მიმდინარე ყოველდღიური ბრძოლები იმდენადვე მნიშვნელოვანია, რამდენადაც სამუშაო ადგილებზე მიმდინარე ბრძოლები. ეს ერთიანობა ჩემთვის ყოველთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, თუმცა ზოგს ურჩევნია ეს არ აღიაროს.

შესაბამისად, ეს გავლენას ახდენს იმაზე, თუ როგორ ფორმირდება ქალაქები, რა არის საცხოვრებლის ღირებულება, როგორ მიედინება ქირიდან შემოსავალი სივრცეებში და როგორ ხდება გეტოიზაცია. აქ უნდა ვისაუბროთ გეტოიზაციაზე, რაც წარსულში ღარიბების მოვლენა იყო და ახლა მდიდრების მოვლენაა, რომლებიც თავიანთთვის ქმნიან გეტოებს და თავიანთ თავებს გარე სამყაროსგან კეტავენ.

ამას ვხედავ, როგორც ერთ ცალკეულ პრობლემას, თუმცა არსებობს, როგორც ამას მე ვუწოდებ, ურთიერთსაწინააღმდეგო ერთიანობა იმას შორის, რაც ხდება წარმოების დონეზე და რაც ხდება საცხოვრებელ სივრცეში. ვგულისხმობ, რომ რეალურად შეიძლება წარმოების დონეზე უზარმაზარ გამარჯვებებს მიაღწიო, მაგრამ ეს ყველაფერი შეიძლება დაიკარგოს უკან, საცხოვრებელ სივრცეში. მუშები აღშფოთებულები არიან ქირის გაზრდილი გადასახადით და ამჟამად მათი ფული მართლაც უკან გადასახადებში მიედინება.

ეს ჩემთვის მნიშვნელოვანია, როცა სტუდენტებს ვასწავლი. შემიძლია მათ თეორიულად ვასწავლო სამუშაო ადგილის შესახებ, თუმცა მათი უმრავლესობა სამუშაო ადგილებზე არაა. ამიტომ თუ საუბარს დაიწყებ მათ მიერ გადახდილ ქირაზე მაშინ ზუსტად ესმით რაზეც ლაპარაკობ. ეუბნები, რომ ისინი იმავე რამისთვის იბრძვიან და, მაშასადამე, იმავე კლასობრივ თამაშს თამაშობენ.

ჩემთვის ურბანული სივრცისთვის და სამეზობლოს ყოველდღიური ცხოვრების ხარისხისთვის ბრძოლა მნიშვნელოვანია იმ დინამიკის გასაგებად თუ რას ეხება კლასობრივი ბრძოლა. საოცარი რამ კაპიტალის შესახებ მისი უზომო დრეკადობაა: თუ ის აქ დაიკარგება — იქ გამოჩნდება. ჩვენ გვქონდა სოციალური დემოკრატიის პერიოდი, როცა მისი ძალა სამუშაო სივრცეში შესუსტდა და ის ცდილობდა ამ სხვა მექანიზმების საშუალებით უკან გამოეწოვა იმდენი ნამატი, რამდენიც შეეძლო. ვფიქრობ, სამწუხაროა, რომ მსჯელობის ბევრ ფორმაში მარქსიზმის თეორიის ჩათვლით მეორეხარისხოვნადაა მიჩნეული თუ რა ხდება საცხოვრებელ სივრცეში. კაპიტალისთვის მომგებიანია, მიჩნეული იყოს მეორეხარისხოვნად, რადგან შემდეგ ის არაა აღქმული კლასობრივი ბრძოლის დინამიკაში მნიშვნელოვან ნაწილად. ჩემთვის ეს წინააღმდეგობრივი ერთიანობა წარმოებასა და რეალიზაციას შორის არის მნიშვნელოვანი იმის გასაგებად თუ როგორ გესმის ურთიერთობა ღირებულების წარმოებას, ჭარბ ღირებულებასა და მის რეალიზაციას შორის.

რა თქმა უნდა, მარქსისტული თეორიის ერთ-ერთი პრობლემაა, რომ არავინ კითხულობს „კაპიტალის“ მე-2 ტომს რეალიზაციის პროცესის შესახებ. ყველა გეტყვით წარმოების პროცესის შესახებ, მაგრამ არავინ განიხილავს რეალიზაციის პროცესს. მე-2 ტომი წასაკითხად საკმაოდ რთული წიგნია, მაგრამ ამ ნაწილის გამოტოვება, ჩემი აზრით, არის მიზეზი იმისა თუ რატომ არსებობს სერიოზული ნაკლი რადიკალურ ანალიზში, რომელიც ვერ ხედავს რამე საერთოს წარმოებასა და რეალიზაციას შორის.

თუ სტამბოლის გეზის პარკის ამბოხებები უფრო იყო ყურადღების ცენტრში მოქცეული, არაბული ამბოხებები ნაკლებად ცნობილია მიუხედავად იმისა, რომ, მაგალითად, ეგვიპტეში წინ წამოწეული უდიდესი პრობლემები იყო საცხოვრებლის კრიზისი და სირთულეები ახალგაზრდებში, განსაკუთრებით ახლად შექმნილი ოჯახებისთვის. როგორ დაახასიათებდით განსხვავებებს ამ ორი ამბოხების ურბანულ კრიზისებს შორის?

რადგან სტამბოლსა და კაიროზე ბევრი არ ვიცი რთულია, ვიყო მათი ექსპერტი. სტამბოლში ზუსტად ამბოხების წინ ვიყავი და, რა თქმა უნდა, სტამბოლზე საკმაოდ ბევრი ვიცოდი, რომ დამენახა, ის ურბანული განვითარების საოცარ გზას ედგა. ყველგან ამწეები იყო! თურქეთის ეკონომიკა მსოფლიოში #მე-2 მზარდი ეკონომიკაა და მშენებლობა და ურბანიზაცია, რა თქმა უნდა, მისი განვითარების გზის ნაწილია. მაგრამ ამ დუღილში ხალხს ასახლებენ. ძალიან არაპოპულარული გავხდი, რადგან იქ რადიოში მიმიწვიეს, სადაც ვთქვი, რომ ეს 2005-ის კრიზისამდელ მადრიდს მაგონებდა. სტამბოლში ბევრი ბრძოლა მიდიოდა გადასახლების წინააღმდეგ. საკმაოდ იღბლიანი აღმოვჩნდი, რომ ზოგმა კოლეგამ ქალაქის სხვადასხვა ნაწილებში  წამიყვანა, მანახეს სად ხდებოდა ჯენტრიფიკაცია და გადასახლებები.

მეჩვენებოდა, რომ ამ მდგომარეობაში ურბანულ-სოციალურს მოძრაობებს აშკარად უჭირდათ. დიდი წინააღმდეგობები იყო მეგაპროექტების წინააღმდეგ, რომლებიც მთავრობამ ქალაქისთვის შექმნა. როცა მათ სკვერის შესახებ გეგმა გაასაჯაროვეს საერთოდ არ გამკვირვებია, რომ რაღაც სახის გამოხმაურებები მოჰყვა ამას. მაგრამ, რამდენადაც შემიძლია გითხრათ, რეაქციას არ ჰქონია იგივენაირი ცენტრი, როგორც ეგვიპტეში ან, ზოგადად, ჩრდილოეთ აფრიკაში. ჩრდილოეთ აფრიკაში ბევრი ბრძოლის შინაარსი უბრუნდებოდა საკვების გამო მომხდარ აჯანყებებს, რომლებიც ხდებოდა ბოლო 15-20 წლის განმავლობაში. საკვების მაღალი ფასი სერიოზული საკითხი იყო, მაგრამ მოსახლეობა ასევე ხედავს მზარდ უთანასწორობას მათ გარშემო; იქ კორუფციის ცალსახად დიდი დონეა.

პირველი რაც ვიფიქრე კაიროს არაბულ ამბოხებებზე იყო, თუ რამდენად ჰგავდა ისინი 1848-ის პარიზის ფრანგულ რევოლუციას. ახლა 1848-ის პარიზსა და კაიროს საინტერესო პარალელები აქვთ. პარიზში 1848-ში ხალხმა მეფე ლუი ფილიპის მოშორება გადაწყვიტა. მეფე მოიშორეს, მაგრამ ეს მარტივი ნაწილი იყო. ამას 1848-ის თებერვლის დღეები შეერქვა. ეკვივალენტი იქნებოდა ეგვიპტური ამბოხების 25 იანვარი (2011), რაც მუბარაქის გადაგდებით დასრულდა. პარიზში რამდენიმე თვის შემდეგ 1848-ის ივნისის დღეებში მუშათა აჯანყებების გამო წესრიგი სამხედრო აპარატის მიერ აღდგა და აჯანყება ჩაიხშო. პარიზის შემთხვევაში ეს ცოდნა, თუ როგორ უნდა გამკლავებოდნენ ხალხს, საფრანგეთში ალჟირიდან მოვიდა, რომელიც საფრანგეთის კოლონია იყო. სამხედრო აპარატი ბულვარებში ხალხს კოლონიური მორჩილებივით ეპყრობოდა და ხვრეტდნენ. ეს იყო ამ ამბოხების დასასრული. რაც ეგვიპტეში 2013-ის 30 ივნისის შემდეგ 3 ივლისს მოხდა შემზარავად ჰგავს „ივნისის დღეებს“ სამხედრო რეპრესიების მხრივ. თუმცა კაიროში ეს სოციალისტური რევოლუცია არ ყოფილა — ეს უფრო ბურჟუაზიული რესპუბლიკური რევოლუცია იყო მიზნით - მოეშორებინათ კორუფცია და უთანასწორობა, და იყო მცდელობა, შეექმნათ დემოკრატიული საზოგადოება. არ ვიცი რამდენად გამოდგება პარალელი.

ასევე ადგილი ჰქონდა ძალების აშკარა ალიანსს, რაც კაიროში მოხდა, და შეიძლება ამ მხრივ სტამბოლთან რაღაც პარალელების გავლება. კაიროში მუშათა მოძრაობები გამოჩნდა — ისინიც რამდენიმე ხნის განმავლობაში ეწეოდნენ აგიტაციას. ასე რომ, გაჩნდა მუშათა მოძრაობა, რომელიც შეუერთდა; აშკარად არსებობდა უკმაყოფილო ახალგაზრდათა მოძრაობა, და არსებობდა ქალაქის მოსახლეობა, რომელიც უკმაყოფილო იყო უთანასწორობით, საკვების მაღალი ფასებითა და კორუფციით. კაიროში ალიანსი საკმაოდ ჰეტეროგენული იყო და, ვფიქრობ, იგივე რამ მოხდა სტამბოლშიც. მაგალითად, სტამბოლში მუშათა კლასის კლუბის [ბეშიქთაშის] ფეხბურთის ფანები შეუერთდნენ. ისინი სექსისტურ სლოგანებს წარმოთქვამდნენ, რის გამოც ფემინისტებმა დაგმეს. მათ უთხრეს, რომ სლოგანები უნდა შეეცვალათ — და მართლაც ასე მოხდა. ასე რომ, ორივე შემთხვევაში იყო ჰეტეროგენული ალიანსი ფოკუსით რეჟიმით უკმაყოფილებაზე — რომელიც საკმაოდ ავტოკრატიული გზით მოქმედებდა, და რომ არ აპირებდნენ დათმობებზე წასვლას. ვერ ვიტყვი, რომ რომელიმე მათგანი იყო სოციალისტური რევოლუცია. ესაა უკმაყოფილების შედეგად ურბანული ამბოხებები.

თურქეთის ცენტრალურ მთავრობას არ მოსწონს სტამბოლი. სტამბოლი არის ოპოზიციის ცენტრი ისევე, როგორც სხვა მთავარი ურბანული ცენტრები. ამრიგად, რადგან მთავრობა თვითონ არც ისე ანტიურბანულია, რადგან მათ მოსწონთ ამ სახის ურბანული განვითარებიზმი, მათ ცალსახად არ მოსწონთ ის მოსახლეები, რომლებიც ბატონობენ ამ მხარეებში.

მაგრამ ერდოანით უკმაყოფილებას ვერ შევადარებთ მუბარაქით უკმაყოფილებას, არა?

ორივე შემთხვევაში არის ავტორიტარიზმი, რომლის წინააღმდეგაც გამოდის ხალხი და ასევე კორუფციის დონეც საკმაოდ მაღალია ორსავე შემთხვევაში. ესენი რაღაც დონეზე კორუფციის შედეგად შექმნილი რეჟიმებია. არ ვამბობ, რომ ა.შ.შ-ს მსგავს ადგილებში კორუფცია არ არსებობს — ერთადერთი განსხვავება ისაა, რომ შეერთებულ შტატებში ეს ლეგალურია [მხედველობაშია კორპორაციების, ასოციაციებისა და პოლიტიკური აქციების კომიტეტების მიერ პოლიტიკური კამპანიების ლეგალურად სანქცირებული დაფინანსებები].

კვლავ საკამათოა Occupy Wall Street (OWS)-ის მოძრაობასა და არაბულ ამბოხებას შორის პარალელების გავლება (ან არგავლება). თუ OWS-ის ზოგი მონაწილე ამტკიცებდა, რომ მოძრაობა შთაგონებული იყო არაბული ამბოხებებით, სხვები ამ ორ მოძრაობას შორის განსხვავებებს ხედავდნენ და, შესაბამისად, არც ადარებდნენ. რა სხვაობებს ხედავთ OWS-სა და არაბულ ამბოხებებს შორის განსხვავებებისა და სოციალური უთანასწორობის მხრივ, რომელიც ორივე კონტექსტში არსებობს?

ჩემი შეხედულებაა, რომ „არაბული გაზაფხული“ საკმაოდ პოპულისტური მოძრაობაა, რომელიც აერთიანებდა ყველა სახის უკმაყოფილებას არსებული რეჟიმის წინააღმდეგ. ღრმად არ ვიცნობ OWS-ს, რადგან ამ წელს წლიურ შვებულებაში ვიყავი. ჩემი გასვლიდან ათ დღეში დაიწყო ვოლ-სთრითის ოკუპირება.

თუ გადახედავთ OWS-ის მოძრაობა რა ხალხისგან შედგებოდა — საერთოდ არ ყოფილა ისეთი მრავალფეროვანი, როგორც თაჰრირის სკვერში ან, თუნდაც, გეზის პარკში. ეს იყო იდეოლოგიურად საკმაოდ ძლიერ მართული პატარა ჯგუფი ანარქისტებისა და ავტონომიური აზრების მიერ. ეს იყვნენ ადამიანები, ვისაც ჰქონდათ რადიკალური დღის წესრიგი. ეს იყო ძალიან პატარა ჯგუფი, რომელმაც განაცხადა, რომ „99%“-ის ხმას აჟღერებდნენ.

OWS თეორიულად საინტერესო მოძრაობაა, რადგან არასდროს აღიარებენ იმას, რომ მოწინავე მოძრაობა იყვნენ, მაგრამ, რეალურად, ეს ასეა და ეს იყო მათი მთავარი შეუსაბამობა. ბევრი შიდა პრობლემა ჰქონდათ იმაზე, თუ როგორ გადაექციათ ეს მოძრაობა რამე სხვად. გარკვეული წესები შექმნეს. ყველაფერი ჰორიზონტალური უნდა ყოფილიყო. ვფიქრობ, ზოგი რამ „არაბულმა გაზაფხულმა“ შთააგონა იმ მხრივ, რომ შესაძლებელი იყო გარეთ გასვლა და რაღაცის მიღწევა. ცენტრალურობა ყველა ამ მოძრაობაში მნიშვნელოვანი იყო. ჰენრი ლეფევრი ამტკიცებს, რომ ცენტრალურობა პოლიტიკური აქტივიზმისთვის გადამწყვეტია. და ორივე — „არაბული გაზაფხულისა“ და OWS-ის შემთხვევაშიც გვაქვს ცენტრალური სიმბოლური სივრცის ოკუპაცია. მაგრამ, ვფიქრობ, რომ OWS-სა და თაჰრირის სკვერის ან გეზის პარკის მონაწილეები რომ გამოგვეკითხა რეალურად საერთოდ ვერ მივიღებდით რამე ძლიერ პარალელს.

თუმცა, ორივეგან გაჟღერდა რაღაც სოციალურ უთანასწორობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ OWS პატარა რადიკალური ჯგუფი იყო, ვფიქრობ, ა.შ.შ-ში შეცვალეს პოლიტიკური მეტყველება. მათ მაღალ დონეებზე აიტანეს სოციალური უთანასწორობის საკითხი. OWS-მდე ეს საკითხი საერთოდ არ იყო დასმული და, ვფიქრობ, რაღაც დონეზე ობამას მეორედ არჩევა სოციალური უთანასწორობის საკითხის გამო მოხდა. ნიუ-იორკში ვირჩევთ მერს — ბილ დე ბლასიოს, რომელიც აღარ მიეკუთვნება მილიარდელთა კლასს რომელიც საუბრობს ორი ქალაქის არსებობაზე — ერთი ეკუთვნით ღარიბებს და მეორე მდიდრებს, და რომელსაც უნდა რამე ქნას სოციალური უთანასწორობის წინააღმდეგ [5 ნოემბერს, ინტერვიუს ჩაწერის შემდეგ, დე ბლასიო იქნა არჩეული]. ასე, რომ კი, ყველას აზროვნებაში სოციალური უთანასწორობის საკითხის წინ წამოწევით OWS-ს დიდი გავლენა ჰქონდა.

ჩვენი შემდეგი კითხვა იქნებოდა თქვენი აზრით OWS-მა, როგორც მოძრაობამ, მიზანს ბოლომდე მიაღწია თუ არა და მისი გავლენა თუ დასრულდა, მაგრამ აშკარად ამის საპირისპირო აზრზე ხართ, რომ OWS-მა წინ წამოწია სამსჯელოდ ის საკითხები, რაც მანამდე არ განხილულა.

დიახ, ვფიქრობ, რომ საკმაო გავლენა ჰქონდა, მაგრამ არა თავიანთი გაგებით. მათი გაგება უფრო ქალაქის გარადიკალურება და ყველგან ავტონომურ-ანარქისტული თემების დაარსება იყო. საინტერესო ისაა, რომ Occupy მოძრაობა დასრულებული არაა. ის საკმაოდ აქტიურია ზოგ უბანში და მას ამაგრებენ ის ადამიანები, რომლებსაც ქარიშხალ სენდიზე სწრაფი და ეფექტური რეაგირება ჰქონდათ, რის გამოც საკმაოდ კარგი გამოცდილება აქვთ, რადგან წითელ ჯვარსა და FEMA-ზე სწრაფადაც რეაგირებდნენ.

არ ვფიქრობ, რომ სწორია ვთქვათ — ყველაფერი დასრულდა. მათ დაკარგეს თავიანთი პოლიტიკური ძალა, როცა განიდევნენ თავიანთი სიმბოლური ცენტრალური სივრციდან. თუ უბნებში გაიფანტები, ვეღარავინ შენიშნავს იქ რას აკეთებ, მაგრამ ნიუ-იორკის უბნებში კვლავ ბევრი საქმე კეთდება.

უკავშირდება ეს იმას თუ როგორ წარმოვსახავთ სოციალურ მოძრაობებს? არსებობს აზრი, რომ როცა ქუჩაში ხალხი აღარ იქნება, მოძრაობა დასრულდება, მაგრამ ამბობთ, რომ OWS-ის დაქსაქსვის მიუხედავად მათმა საქმემ ნიუ-იორკის მსგავს ქალაქებში პოლიტიკურ არენას ახალი სახე შესძინეს.

ბევრი პოლიტიკაა სიმბოლური. მათ მიაღწიეს რაღაცას სიმბოლურ დონეზე, რასაც ვერ მიაღწიეს ორგანიზაციულ დონეზე და ეს სიმბოლური მიღწევა მეტად მნიშვნელოვანია. ახალმა მერმა პირობა დადო, რომ პირველი, რასაც გააკეთებს, იქნება, რომ მდიდრებს დაუწესებს დამატებით მოსაკრებელს, რათა ქალაქისთვის უზრუნველყოს საყოველთაო სკოლამდელი მომსახურება. არ მჯერა, რომ მერობის კანდიდატი ამას იტყოდა რომ არა OWS-ის მხრიდან სოციალური უთანასწორობის დღის წესრიგში მკაცრად დაყენება.

OWS-მაც და ახლო აღმოსავლეთის სხვა პროტესტებმა თავიანთ ტაქტიკებში საჯარო სივრცის ოკუპაცია (პარკები, სკვერები) მთავარ ელემენტად გამოიყენა. როგორ ფიქრობთ ამ სივრცობრივმა ტაქტიკებმა ჩამოაყალიბა აღმოცენებული მოძრაობების სახე? და რა სახის პოლიტიკებს ან შესაძლებლობებს შეიძლება წარმოშობდნენ ეს ტაქტიკები და რა არის მათი ლიმიტები?

ვფიქრობ, იმ სივრცეების ცენტრალურობა, რომლებიც ამ მოძრაობებმა დაიკავეს, საყურადღებოა. ყურადღებას იღებ თუ იკავებ ცენტრალურ სივრცეს, რასაც ვერ მიიღებდი სხვა შემთხვევაში. რაღაც დონეზე ამდენი პოლიტიკურობა სიმბოლურია, ეს სიმბოლური მოძრაობები მნიშვნელოვანია რამის ნამდვილად მისაღწევად.

OWS-ის დროს რაც გამოაშკარავდა არის ის თუ რა დონეზე აქვთ საჯარო სივრცეებს პოლიტიკური მნიშვნელობები. ვიცოდით, რომ ჩვენ ირგვლივ გვქონდა ბევრი საჯარო სივრცე, მაგრამ არც ერთ მათგანშია საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი იმის კეთება, რაც უნდა. საჯარო სივრცე რეგულირებული სივრცეა, რომელსაც არ აქვს საერთო დანიშნულება. ქალაქში ჩნდება ახალი კითხვა: არსებობს საერთო სივრცეები იმისთვის, რომ რეალურად შევიკრიბოთ მასში?

მეორე რამ, რაც აღსანიშნავია OWS-ის შესახებ არის ის თუ რამდენად სწრაფად გამოჩნდა პოლიციის რეპრესიები. მემარჯვენეთა მხარესაც არის მსგავსი მოძრაობა — „ჩაის პარტია“. გასულ კვირაში ჩაის პარტიამ ვაშინგტონში მე-2 მსოფლიო ომის მონუმენტის ბარიერები გაარღვია, მოაჯირები აიღეს და თეთრი სახლის წინ დაყარეს. პოლიციას არაფერი უქნია. მაგრამ ერთი სანტიმეტრითაც რომ გაინძრე ცუკოტის პარკში [კერძო საკუთრებაში მყოფი საჯარო სივრცე, სადაც ნიუ-იორკში OWS-ის პროტესტების ცენტრი იყო], დაგაპატიმრებენ. ჩემი აზრით, ის უთანასწორობა, თუ ვინ შეიძლება დაპატიმრდეს პოლიციის მიერ, საზოგადოების ყურადღებას იპყრობს. ვფიქრობ, ამ სიმბოლური სივრცეებისთვის ბრძოლა მემარცხენეების მნიშვნელოვანი ტაქტიკაა.

მარქსისტი გეოგრაფებისთვის ცვლილებები ურბანული მდგომარეობის (კაპიტალისტური, ნეოლიბერალური, ა.შ.) წარმოებაში საჭიროა სოციალური სამართლიანობისთვის. თუმცა ბევრი აქტივისტი ამჯობინებს ფოკუსირდეს მხოლოდ სამუშაო სფეროში ბრძოლაზე. მოახერხეს ამ ფოკუსის შეცვლა OWS-მა და არაბულმა ამბოხებებმა?

ეს ორი ერთად უნდა განიხილოთ. თუ სამუშაოებს შეცვლით და ქალაქს არა, რაღაც მომენტში უნდა დაფიქრდეთ რა არის მიზანი. თუ ხალხი საშინელ საცხოვრებელ პირობებში ცხოვრობს ხელმისაწვდომი სიკეთეების გარეშე, თუ ხალხი უსახლოა მიუხედავად იმისა, რომ აქვთ სამუშაო მაშინ ბრძოლას ან ბრძოლის მოგებას სამუშაო ადგილზე არანაირი შედეგი ექნება თუ ქალაქი გაჯურღმულებულია. ეს საკითხები აქტუალური ხდება, მაგალითად, დეტროიტის გაკოტრების შემთხვევაში. ესაა მთავარი საკითხი რის შესახებ უნდა იყოს ჩვენი ბრძოლები და ჩემთვის ძალიან უცნაურია, რომ ცოტა ადამიანი ფიქრობს ამ საკითხებზე როგორც ერთზე.

იდეოლოგიურად ბრიტანეთის სოციალისტ მუშათა პარტია, რომელიც ევროპაში ერთ-ერთი უძლიერესი მემარცხენე პარტიაა, ფოკუსირებულია მუშებსა და ქარხნებზე, მაგრამ , ამის მიუხედავად, მათი ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული საქმე ­­­­- Poll Tax, ურბანული იყო. ზუსტად ამით მოხდა მარგარეტ ტეჩერის მოშორება. პოლიტიკაში ეს პარტია ზუსტად ამ ურბანული საკითხის გამო იყო ყველაზე ეფექტური — ადგილობრივი მთავრობის დაფინანსების რეფორმა, რაშიც მათ უდიდესი ცვლილება შეიტანეს.

გრამშის შესანიშნავ გამონათქვამს გადავაწყდი, რომელიც 1918-ით თარიღდება, სადაც ამბობს, რომ მუშათა საბჭოები დაინტერესებულნი არიან მხოლოდ იმით თუ რა ხდება მხოლოდ სამუშაოზე ადგილზე. ძალიან მნიშვნელოვანია მუშათა საბჭოები შეივსონ მომიჯნავე ორგანიზაციებით, რადგან მომიჯნავე ორგანიზაციებს, რადგან მათ რიგებში არიან ქუჩის დამლაგებლები, ტრანსპორტის მუშაკები და ბანკის მოხელეები, აქვთ უკეთესი ცოდნა მუშათა კლასის, როგორც მთლიანობაზე, მდგომარეობაზე ვიდრე ეს აქვთ მუშათა საბჭოებს, რომლებსაც მხოლოდ საკუთარ ინდუსტრიულ წარმოებაზე აქვთ რაღაც წარმოდგენები. გრამში ამბობს: „მოდი, ორგანიზაციის ეს ორი ფორმა გავაერთიანოთ“. ვფიქრობ, ეს იყო მუდამ ჩემი პოლიტიკის საფუძველი, მაგრამ კვლავ მეტ ყურადღებას ურბანიზმს ვაქცევ, რადგან ჩემი კოლეგების უმრავლესობას მარქსისტულ და სოციალისტურ მოძრაობებში სურთ მხოლოდ წარმოებასა და მუშათა მოძრაობებზე კონცენტრირება იმის მაგიერ, რომ გადახედონ ქალაქში, როგორც მთლიანობაში, მუშათა კლასის მდგომარეობას.

ენრი ლეფევრი, თქვენ და სხვა მარქსისტი გეოგრაფები საუბრობთ თუ როგორ ხდება ქალაქები და, ზოგადად, აშენებული გარემოებები კაპიტალის დაგროვების საგნები ძირითადად გასხვისებით, მიწისა და საცხოვრისის ფასების აღმავლობით, რაც მუშათა კლასსა და ღარიბ ადამიანებს მსოფლიოს ბევრ ქალაქში ყრის პერიფერიებში, გეტოებსა და ჯურღმულებში. რა არის ის კონცეპტუალური შესაძლებლობები, რაც შეიძლება დაგვეხმაროს ურბანულ სოციალურ ბრძოლაში?

დიახ, მაგრამ იმის მიუხედავადაც კი, რომ ქალაქი კაპიტალის დაგროვების ველია, ის კაპიტალის რეალიზების ველიცაა და ეს ორი ბრძოლა ერთად უნდა მოათავსოთ. როგორც თქვენც აღნიშნავთ, ლეფევრი, მეც და სხვები მივიჩნევთ, რომ არსებობს კაპიტალის ეს მეორადი ბრუნვა, სადაც ფული მიედინება ქალაქმშენებლობისკენ. ქალაქის გაკეთება ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც მოწყობილობების გაკეთება ქარხანაში. საკმარისად არ ვუყურებთ იმას, თუ ვინ  და როგორ აკეთებს ქალაქს. დღესდღეობით, სამუშაო ძალა ხშირად შემთხვევითი და დროებითია — ისინი მოძრაობენ, მათი ორგანიზება რთულია. რადგან რა დონეზედაც ქარხნული შრომა მასიურად მოისპო, ხალხს აინტერესებს „სადაა მუშათა კლასი“? პასუხი ისაა, რომ ჩვენ უნდა განვმარტოთ მუშათა კლასი, როგორც ყველა ის ადამიანი, ვინც აწარმოებს და კვლავაწარმოებს ურბანულ ცხოვრებას.

რამე სხვა კომენტარი ან კითხვა ხომ არ გაქვთ ყველა ამ აქტივისტის მიმართ?

არა, მე მაქვს წესი, რომ არასდროს მივცე რჩევა ადგილობრივ აქტივისტებს ადგილობრივ მდგომარეობებზე, რადგან ჩემზე ბევრად უკეთესად იციან რასაც შვრებიან!

თარგმანი: ბექა ბუჩაშვილი

წყარო

ასევე წაიკითხეთ:

image

კორონავირუსის კრიზისი პოლიტიკურია

როგორ უნდა გაუმკლავდნენ ოჯახები ხელფასების შემდგომ დანაკარგს, როდესაც ბანკები გააგრძელებენ სესხის დაფარვის მოთხოვნას, მიწის მესაკუთრეები კვლავ განაგრძობენ ქირის მოთხოვნას, ხოლო კომუნალური კომპანიები გააგრძელებენ გადასახადების მოთხოვნას?

 

image

ყინულში არსებობენ დაავადებები, რომლებმაც შეიძლება დედამიწის დათბობის შედეგად გამოიღვიძონ

კლიმატის  ცვლილება მუდმივად მზრალი არეების (პერმაფროსტი) დნობას იწვევს. ეს არეები ათასობით წლებია ყინულის ერთიან მასას წარმოადგენენ და მათი დნობის შედეგად შეიძლება ჯერ კიდევ უძველესი ხანის ვირუსები და ბაქტერიები გამონთავისუფლდეს ზედაპირზე.

image

შვედეთი — ქვეყანა, სადაც ნარჩენისგან მიღებული ენერგია ათბობს სახლებს, აწარმოებს საწვავს ავტობუსებისა და ტაქსებისათვის

ნარჩენების გადამუშავებით მიღებული ენერგია არის სითბოს ძირითადი წყარო ცივი თვეების განმავლობაში ქვეყნის 10 მლნ მაცხოვრებლისათვის. „Avfall Sevrige“-ს მიხედვით, ნარჩენებიდან მიღებული ენერგია უტოლდება ენერგიის იმ რაოდენობას, რომელიც გამოიყენება ქვეყანაში 1.25 მლნ აპარტამენტის უზრუნველსაყოფად და ელექტროენერგიას, რომელიც გამოიყენება 680 000 სახლის გასათბობად.

შემოგვიერთდით