რა არის პერმაკულტურა

გამოქვეყნებულია: 15.Nov.2017

„პერმაკულტურა არის ბუნებასთან ერთად მუშაობა ცხოველებსა და მცენარეებზე ხანგრძლივი დაკვირვებით და მათი ურთიერთდამოკიდებულების შესწავლით, რის შედეგადაც ბუნებაში ადამიანის ჩარევა არის მორგებული მთლიან სისტემას და არა ცალკეული პროდუქტის საჭიროებას“.

ბილ მოლისონი (permaculture.net)

 

პერმაკულტურის ეს განმარტება ხსნის მის ძირითად კონცეფციას, რაც მდგომარეობს ბუნების მოდელის შესწავლასა და შემდგომ მის გამოყენებაში. პერმაკულტურის მთავარი მიზანი არის ადამიანის მიერ შექმნილი სისტემის ეკოსისტემაზე მორგება, თუმცა არსებობს მისი მრავალგვარი გაგება.

ტერმინი პერმაკულტურა შედგება სიტყვების Permanent (მუდმივი, არაერთჯერადი) და Agriculture-ის (სოფლისმეურნეობა) ერთმანეთთან შეერთებით. თავდაპირველად პერმაკულტურა ორიენტირებული იყო ჯანსაღი საკვების წარმოებაზე, თუმცა დროთა განმავლობაში მისი ფილოსოფია გაფართოვდა და ახლა მოიცავს ეკონომიკას და სოციალურ სისტემებს. ის საკმაოდ დინამიური მოძრაობაა და კიდევ ვითარდება და იძენს მრავალფეროვან მნიშვნელობას. მაგალითისათვის, პერმაკულტურის ზოგიერთი მიმდევარი მასში სულიერი და პიროვნული ზრდის მნიშვნელობასაც დებს.

 

საიდან დაიწყო ყველაფერი?

1970 წელს ავსტრალიელმა ეკოლოგისტმა და ტასმანიის უნივერსიტეტს პროფესორმა ბილ მოლისონმა შექმნა პერმაკულტურა. მრავალი წლის მანძილზე ის აკვირდებოდა ველურ ბუნებას, როგორც ბიოლოგი და ამ პროცესში დარწმუნდა, რომ ადამიანების ბუნებაში ჩარევას მხოლოდ უარყოფითი ეფექტი ჰქონდა. მან გადაწყვიტა უბრალოდ პროტესტის მაგივრად შეემუშავებინა გამოსავალი ამ სიტუაციის გამოსასწორებლად. ის მიხვდა, რომ გამოსავალი სწორედ სამყაროს არსებულ მოდელში უნდა ეპოვა.

ბუნებაზე დაკვირვებით მელისონი მივიდა რამდენიმე მნიშვნელოვან დასკვნამდე. ბუნება, მაგალითისთვის ტყეები და ჭაობები, მდგრადია. ისინი ქმნიან საჭირო ენერგიას და გადაამუშავებენ საკუთარ ნარჩენებს. ასევე ბუნების სხვადასხვა ელემენტი ურთიერთკავშირშია ერთმანეთთან. სისტემის თითოეული კომპონენტი ასრულებს მნიშვნელოვან დავალებას. მაგალითისთვის ფუტკრები იღებენ მონაწილეობას მცენარეების დამტვერვაში, ჩიტები ებრძვიან მავნებლებს, ზოგიერთი მცენარე გამოდევნის ჰაერიდან აზოტს, რათა სხვა მცენარეებს მიეცეთ სუნთქვის საშუალება. ყველა ეს ელემენტი მუშაობს თავისთვის და, ამავდროულად, სხვისთვისაც. ბილ მილსონმა გადაწყვიტა, გამოეყენებინა ბუნების ეს მოდელი, რათა შეექმნა მდგრადი აგრო-სისტემა.

1970 წელს მან და მისმა სტუდენტმა, დევიდ ჰოლმგრენმა დაწერეს და გამოსცეს რამდენიმე წიგნი, სადაც ხსნიდნენ პერმაკულტურის მთავარ იდეას. 1980 წელს კი გამოიცა მთავარი სახელმძღვანელო, რომლის მთავარი მიზანი იყო მკითხველისთვის პერმაკულტურის დიზაინის და ტექნიკების გაცნობა. 1990 წელს პერმაკულტურა უფრო და უფრო პოპულარული ხდებოდა ა.შ.შ-ში, ამასთანავე მსოფლიოს სხვა ქვეყნებშიც. დღესაც ის აგრძელებს ზრდას, როგორც მოძრაობა და ყოველდღიურად ემატება მიმდევრები. ამჟამად ტარდება უამრავი ვორქშოფი სადაც დაინტერესებულ პირებს შეუძლიათ, შეისწავლონ პერმაკულტურის პრინციპები და შემდგომ თავად განახორციელონ.

 

ვინ იყენებს პერმაკულტურას?

გარდა იმ ადამიანებისა, რომლებიც სწავლობენ და ყოველდღიურად იყენებენ პერმაკულტურას, რათა იცხოვრონ ბუნებასთან ჰარმონიაში, არიან ისეთებიც, რომლებიც გაუცნობიერებლად მისდევენ ცხოვრების ამ წესს. მაგალითად: ბუნებისდამცველები, ცალკეული ფერმერები, მიწის გამოყენების დამგეგმარებლები, ურბან აქტივისტები, და ნებისმიერი ადამიანი, რომელიც ცდილობს, თავისი ყოველდღიური ქცევით ხელი შეუწყოს მდგრადი და ბუნებასთან ჰარმონიული გარემოს შექმნას. პერმაკულტურა აერთიანებს ისეთ იდეებს და ფილოსოფიას, რაც მის ჩამოყალიბებამდეც დიდი ხანია არსებობს.

ოდესმე თუ გსმენიათ ეკოლოგიური დიზაინის, მდგრადი დიზაინის, გამოყენებითი ეკოლოგიის ან მწვანე დიზაინის შესახებ? ეს ის ფილოსოფიებია, რომლებიც ასევე იყენებს ბუნებას, როგორც მაგალითს მდგრადი და ჰარმონიული ცხოვრებისა. განსხვავება ამ მიდგომებსა და პერმაკულტურას შორის არის გამოყენების სფერო. პერმაკულტურა აერთიანებს და სვამს ამ სისტემებს უფრო ფართო ჩარჩოში. ეს სისტემა არის დეტალური და ერგება ადამიანის ცხოვრების ნებისმიერ ასპექტს, მიუხედავად იმისა, რომ მისი თავდაპირველი ფოკუსი საკვების წარმოებას ეხებოდა. როგორც ადრე აღვნიშნეთ, პერმაკულტურა არის დინამიური ცხოვრების ფილოსოფია რომელიც მუდმივად ვითარდება.

 

როგორ შეიძლება გამოვიყენოთ პერმაკულტურა პრაქტიკაში?

ნებისმიერ შეუძლია პერმაკულტურით დაკავდეს. რადგან ის საკმაო ფართო და დინამიური სისტემაა, მისი მორგება შესაძლებელია სხვადასხვა სიტუაციაზე და სხვადასხვა დონეზე. ამისათვის საჭიროა ოთხი ძირითადი ელემენტი: 1) ეთიკა - მთავარი ფილოსოფია და მოტივი რატომაც იყენებთ ამ მეთოდს;  2) ძირითადი პრინციპები - პერმაკულტურის ტექნიკური პრინციპის ცოდნა; 3) სტრატეგია - გრძელვადიანი მიზნები, რაც დაგეხმარებათ კონცენტრირებაში; 4) ტექნიკა - კონკრეტული გზები რისი გამოყენებითაც მიაღწევთ საბოლოო მიზანს.

 

თარგმანი: ანა თოიძე

ასევე წაიკითხეთ:

image

4 თეზისი დეპრესიასა და რადიკალურ პრაქსისზე

დეპრესიას პოლიტიკური სახე აქვს. მაშინ, როცა მენტალური ჯანმრთელობის სერვისის დაფინანსება გამუდმებით მცირდება, თვითმკვლელობისა და ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარების სტატისიკა კი საგრძნობლად მატულობს, უფრო და უფრო ნათელი ხდება, რომ დეპრესია არის იმ პოლიტიკური სიტუაციით განპირობებული მდგომარეობა, რომელშიც გვიწევს ცხოვრება. ბრიტანეთის კონტექსტში არსებულმა პოლიტიკურ-ეკონომიკურმა მდგომარეობამ, რომელიც სახელმწიფოს დანახარჯების შემცირებასა და გადასახადების ზრდით ხასიათდებოდა, განაპირობა ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობაზე დამყარებული  ტექნიკის შემუშავება იმ კატასტროფული მდგომარეობის გასამართლებლად, რაც ჯანდაცვისა თუ უმუშევრობის სფეროებში ვლინდებოდა. თავის ესსეში Good for Nothing მარკ ფიშერი წერს, რომ მთელი ჩვენი თაობა, კოლექტიურად იტანჯება გამოუსადეგრობის სინდრომით — რწმენით, რომ ჩვენ არ გაგვაჩნია არანაირი ღირებულება, ნებისმიერი შემთხვევა, რომელიც ამის საპირისპიროს ამტკიცებს, აღიქმება შეცდომად, არასწორ ვარაუდად. მესიჯი, რომელიც მუდმივად მყარდება მმართველი კლასის მხრიდან არის ის, რომ კლასობრივი სისტემა, რომელშიც ჩვენი მშობლები დაიბადნენ და ცხოვრება გაატარეს —  აღარ არსებობს,  რომ სოციალური მობილობა დღევანდელობაში ბევრად უფრო მოქნილი და მარტივია, შესაბამისად ერთადერთი ბარიერი წარმატებისკენ მიმავალ გზაზე შეიძლება მხოლოდ საკუთარი თავი იყოს.  ჩვენ გამომწყვდეულები ვართ დაუკმაყოფილებელი სურვილების ტრაგიკულ ციკლში, რომელსაც კაპიტალი აწარმოებს; ჩვენ წარმოვადგენთ მოსახლეობას, რომელსაც მთელი ცხოვრების მანძილზე ჩაესმის მესიჯი, რომ ის არაფრისთვის ვარგა, თუმცა მაინც გამუდმებით არწმუნებენ, რომ შეუძლია გააკეთოს ნებისმიერი რამ, რაც მოესურვება.

image

ბიომორფული ურბანიზმი

მზარდი მოსახლეობა საჭიროდ მდგარადად განვითარების შესაძლებლობას უდიდესი გამოწვევის წინაშე აყენებს. ამ კომპლექსურ ამოცანას კლიმატის ცვლილების საფრთხეები უფრო ამძიმებს. მაგრამ ეს შეუძლებელი საერთოდ არაა. ბიომორფული ურბანიზმი გვთავაზობს ჩარჩოს ჩვენი ქალაქების გადააზრებისთვის სხვადასხვა დონეზე — ინდივიდების ყოველდღიური ცხოვრებიდან, მთელი რეგიონის და ეკო-სისტემების სიჯანსაღემდე. ეს კონცეფციები ნებისმიერი ზომის თემს შეიძლება, მოერგოს დაბებიდან და სოფლებიდან დაწყებული, მთავარი მუნიციპალიტეტებით და ახლადშექმნილი მეგა-ქალაქებით დამთავრებული.

image

ფინეთის წითელი ქალები

ბევრისთვის შოკისმომგვრელი აღმოჩნდა ფინეთის პრეზიდენტის საული ნინისტოს წინასაახალწო მილოცვაში ფინეთის 1918 წლის სამოქალაქო ომის ჯერაც მოუშუშებელ ჭრილობებზე საუბარი. 26 იანვრის საღამოს, ზუსტად 100 წლის წინ, „ჰელსინკის მუშათა სახლში“ წითელი შუქურა ენთო. შუქურა, რომელიც ფინეთის სოციალისტ წითლებსა და ნაციონალისტ თეთრებს შორის საზარელი დაპირისპირების შესახებ იუწყებოდა.

შემოგვიერთდით